سرآغاز

یکی از سیاست‌های آیت‌الله رئیسی در دوره تولیت آستان قدس رضوی، بهره‌برداری بهینه از امکانات و موقوفات آستان در راستای خدمت به مردم و کشور است. بر همین اساس، ایده‌ی ارتقای کاربری باغات در اختیار آستان و گشایش آن‌ها به روی عموم مردم با رویکرد فرهنگی و تربیتی مورد تأیید و اجرا قرار گرفت. در همین راستا و در ادامه تغییر کاربری باغات در مشهد مقدس، به فضل الهی و ذیل عنایات ائمه اطهار به ویژه حضرت علی ابن موسی الرضا (علیه‌السلام) در تابستان 1397، «پردیس تربیتی توانا» وابسته به آستان قدس رضوی و ذیل بنیاد فرهنگی رضوی با رویکرد تربیتی در محل باغ موسوم به خواردین (واقع در شهرک غرب تهران) راه‌اندازی گردید. پس از طی فاز اول بازسازی و آماده‌سازی باغ متناسب با کاربری تربیتی و مأموریت‌های محوله، در تاریخ 3 دی ماه 1397، در آئینی باشکوه و با حضور تولیت محترم، اهالی فرهنگ و تربیت و مردم و برخی میهمانان ویژه از جمله آقایان دکتر حداد عادل (ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی) و حجه‌الاسلام و المسلمین سعدی (ریاست محترم دانشگاه امام صادق (ع)) فعالیت‌های این پردیس به طور رسمی معرفی و رونمایی شد. راه‌اندازی پردیس تربیتی توانا و ایده‌ی پشتیبان آن از سوی کارشناسان و فعالان عرصه تعلیم و تربیت به عنوان نقطه عطفی در فعالیت‌های آستان قدس در عرصه تعلیم و تربیت و فرهنگ تلقی گردیده است که در عین برجسته کردن اولویت مقوله فرهنگ و تربیت برای این نهاد دینی، نشان‌دهنده هوشمندی در نحوه ورود به این عرصه است؛ به ویژه اینکه آستان قدس به جای تصدی‌گری مستقیم و صِرف در ارائه مستقیم خدمات تربیتی و فرهنگی، در سطوح راهبردی و کلیدی این عرصه توان و ظرفیت خود را به میدان آورده است. یکی دیگر از نقاط قوت و ممیز ایده‌ای که پردیس تربیتی توانا بر آن استوار شده، بهره‌گیری قابل توجه و اتکا بر یافته‌های پژوهشی و ملاحظات کارشناسی است که طی مشورت با قریب به 100 تن از صاحبان نظر و تجربه در عرصه تعلیم و تربیت و همچنین انجام 2 پروژه پژوهشی به دست آمد. رویه مدکور به عنوان یک ملاحظه مهم، همچنان مدنظر مدیریت و راهبران پردیس قرار دارد و از جمله در قالب برگزاری نشست‌های اندیشه‌ورزی تربیتی ویژه پردیس و انجام پژوهش‌های مکمل دنبال می‌گردد.

اهداف و مأموریت‌های توانا

مهمترین و اصلی‌ترین اهداف و مأموریت‌های توانا به مثابه جهت‌دهنده به فعالیت‌ها و برنامه‌های آن در ذیل هدف اصلی «توسعه، آموزش و نشر ایده‌های تربیت کودکان و نوجوان با رویکرد فراگیر تربیت اسلامی» عبارتند از:
1- شناسایی و ارزیابی الگوها و تجربیات تربیت کودک و نوجوان با رویکرد تربیت اسلامی
2- ایده‌پردازی و آزمون آن‌ها به منظور رفع خلأهای نرم‌افزاری تربیتی کودک و نوجوان با رویکرد تربیت اسلامی و با بهره‌مندی حداکثری از توان اندیشه‌ورزان تربیتی
3- زمینه‌سازی برای نشر و ترویج تجربیات و الگوهای تربیتی اسلامیِ موفقِ آزموده شده
4- آموزش و ارتقای نگرشی و توانمندسازی تربیتی مربیان و والدین
5- خدمت‌رسانی تربیتی به کودکان و نوجوانان با تأکید بر عدالت تربیتی

بر این اساس توانا پردیسی برای شناسایی تجربیات و ایده‌های تربیتی و آموزش و نشر و انتقال موارد موفق در جهت توانمندسازی تربیتی مربیان و معلمان کودکان و نوجوان در دو جنبه‌ی دانشی و مهارتی به ویژه در عرصه‌های اولویت‌دار است. در موارد مغفول، این پردیس خود را موظف به تمهید زمینه‌های ایده‌پردازی و آزمون ایده‌های تربیتی تا رسیدن به تجربیات موفق قابل توصیه می‌داند. اهداف و مأموریت‌های مذکور در یک پیوند منسجم و نزدیک به هم و ناظر به مسایل مبتلابه و خلأهای نظام تعلیم و تربیت کشور با تأکید بر تعلیم و تربیت اسلامی تعیین گردیده و توسط تولیت محترم مورد تأیید و تأکید قرار گرفته است.

انگاره‌ها و رویکردهای توانا

مهمترین انگاره‌ها و رویکردهای پردیس تربیتی توانا عبارتند از:
1- دوره پیش از دبستان (اوان کودکی) تا اوان جوانی در تعلیم و تربیت اسلامی اهمیت زیادی دارد.
2- «مربی» کانون تحول و اعمال اثر در نظام تعلیم و تربیت اسلامی است و لذا «توانمندسازی» و «تربیت» مربیان بالقوه و بالفعل نیز اهمیت محوری دارد.
3- در آموزش، علاوه بر دانش‌افزایی باید بر مهارت‌افزایی نیز تأکید نمود (یادگیری از طریق مشاهده و تمرین عملی بر روی متربیان).
4- ترویج و نشر الگوها و تجربیات تربیتی موفق موجود یکی از راه‌حل‌های میانبر برای تحول در نظام تعلیم و تربیت است. در عین حال باید به نقد و آزمون ایده‌های تربیتی نو در تعلیم و تربیت اسلامی اقدام نمود.
5- تجربیات و الگوهایی باید در کانون نشر قرار گیرند که امکان بازتولید در شرایط و بافت‌های مختلف و با حداقل امکانات را داشته باشند.
6- در صورت فقدان تجربه یا الگوی موفق، باید زمینه را برای رویش، پرورش و آزمون ایده‌ها فراهم نمود.
7- در خدمت‌رسانی تربیتی به ویژه در خدمت به کودکان و نوجوانان، تأکید بر مناطق کمتر برخوردار خواهد بود.
8- به منظور تحقق پیشرو بودن و مرجعیت علمی و تربیتی در روندی تدریجی و شیب‌دار، آستان قدس رضوی باید:
8-1- از استراتژی «تولی‌گری و مدرسه‌داری» به «گسترش اثر» چرخش نماید که تولید و تکثیر نمانام «مدرسه صالح رضوی» در همین راستا معنا می‌یابد.
8-2- الگوی راهبری مدرسه از استراتژی «آموزش‌محوری» به «تربیت‌محوری» تغییر یابد (با شعار «توانمندسازی برای زیست مؤمنانه در دنیای معاصر»)
8-3- استراتژی از «برنامه‌ریزی برای اثرگذاری محدود بر روی مخاطب گسترده (دانش‌آموز)» به «اثرگذاری عمیق روی مخاطب کلیدی (مربی به مثابه شتاب‌دهنده تربیت)» تغییر یابد.
8-4-علاوه بر مخاطبان منطقه‌ای و ملی، باید به مخاطبان بین‌المللی در رویکرد اسلامی نیز توجه شود.

مخاطبان توانا

مربیان و معلمان (بالقوه و بالفعل) و والدین مخاطبان اصلی و کودکان و نوجوانان» و همه مراکز ارائه دهنده خدمات تربیتی مخاطبان تبعی پردیس خواهند بود که ذیل مأموریت‌های پردیس می‌توانند از امکانات، برنامه‌ها و ظرفیت‌های آن بهره ببرند.